Het embargo is een van de meest intrigerende principes in de werkrelatie tussen woordvoerders, PR-mensen en journalisten. Journalisten staat het schuim op de mond bij een (onnodig) embargo. PR-medewerkers doen soms schietgebedjes tot het embargo verstreken is, uit angst voor een embargoschender die een zorgvuldig geregisseerde introductie in het honderd laat lopen. En allebei terecht. Want een onnodig embargo getuigt van onprofessioneel gedrag en maakt het journalisten onnodig lastig. En de gevolgen van vroegtijdig lekken van een leuk nieuwsfeitje zijn vaak veel groter dan de gemiddelde journalist zich ooit beseft.

Kwestie van timing
Zullen we het embargo dan maar gewoon afschaffen? Nou nee. Mits goed ingezet is een embargo een krachtig instrument voor zowel de organisatie die iets te melden heeft als de journalist die dat nieuws wil melden. Embargo’s hebben alles te maken met timing. Een embargo staat niet alleen stoer op een persbericht. Het heeft een functie om nieuws wereldkundig te laten worden op het moment dat dit verantwoord is (bijvoorbeeld bij een speech, bij een aankondiging met gevolgen voor personeel of bij concurrentiegevoelige informatie). Maar het heeft ook een functie om verschillende mediatypen zo te kunnen bedienen dat zij allemaal datgene kunnen doen met een bericht dat past bij een krant, TV-programma of nieuwssite. Juist daar zit vaak de crux. Een online redactie zal doorgaans alleen extra werk maken van een nieuwsitem wanneer zij vooraf de tijd hebben om interviews te doen. Voor een krant geldt dat nieuws dat in de ochtend verschijnt vaak al zodanig is opgepikt door radio, TV en online media dat het de volgende ochtend alweer oud nieuws is. Aan de voorlichter of PR-professional de taak om iedereen de ruimte te bieden. Dat vraagt de ene keer om een primeur of exclusiviteit en in andere gevallen om een embargo. Zo bezien is een embargo soms zelfs de meest ‘eerlijke’ vorm van nieuwsdistributie.

Embargo’s moeten dus blijven. Maar wel met mate en professioneel ingezet. Ze horen bij het vak, net zoals andere magische begrippen als ‘off the record gesprekken’, ‘spindoctors’ of de ‘Nieuwspoortcode’.

Ewald van Rooij

SIRE, Stichting Ideële Reclame bestaat sinds 1967 en is inmiddels aan de 101e campagne bezig. SIRE wil maatschappelijke thema’s waar weinig of nog geen aandacht voor is zichtbaar maken en op de publieke agenda zetten. Dat gebeurt met grote multimediale campagnes. Veel SIRE campagnes zijn regelrechte klassiekers geworden. Denk maar aan: ‘Je bent een rund als je met vuurwerk stunt’, ‘Kort Lontje’ en recent ‘Onbewust asociaal’. De SIRE campagnes worden geheel pro deo uitgevoerd door alle meewerkende partijen.

SIRE is onafhankelijk. Er is dus geen band met de overheid of andere organisaties. Maar dat blijkt sinds jaar en dag tot verwarring te leiden. We zien dat ook de ‘Aardige mensen’ campagne weer een hoop reacties oproept over dat het goed of juist helemaal niet goed is dat de overheid hier aandacht aan schenkt. Nee, niet de overheid dus!

Ook in de reclame, media en communicatiewereld denken veel mensen dat het hier om een overheidsinitiatief gaat. Daar is nog missiewerk te verrichten, want de kracht van SIRE zit in de (belangeloze) medewerking van alle mogelijke partijen uit de communicatie. De campagnes winnen juist aan kracht door een daadwerkelijk multimediale en geïntegreerde aanpak: RTV, print, outdoor, online en natuurlijk PR.

De SIRE campagne loopt nog en we gaan nog een paar aardige dingen doen. Leuk!

Autoliefhebbers konden eind januari hun hart ophalen bij Top Gear Live. Het nieuwe Opel was prominent aanwezig, o.a. met een Opel Insignia OPC in de zeer exclusieve ‘Hall of Fame’, een Astra beursstand en een ‘live-commercial’ tijdens de show. Voorafgaand aan de spectaculaire show ontving Opel de Nederlandse pers. Die was massaal aanwezig. BNR Nieuwsradio-presentator Bas van Werven sprak met Johan Tigchelhoff, verkoopdirecteur Opel Nederland, over de ambities van het nieuwe Opel en de betekenis van de nieuwe pay off ‘Wir leben Autos’. Daarna voelde hij een aantal Bekende Nederlanders/autoliefhebbers aan de tand naar aanleiding van het onderzoek dat Opel heeft laten uitvoeren onder autorijdend Nederland. Lieke van Lexmond, Dennis van der Geest, Jeroen Bleekemolen, Daniël Boussevain en Alwien Tulner waren in hun element. Zijn zij trots op hun auto, hoe vaak wordt hij gewassen en mag iemand anders in hun auto rijden? De meeste panelleden gaven aan trots te zijn op hun auto, maar de auto wassen schiet er soms wel bij in!

Lindblom ondersteunde opdrachtgever Opel bij de organisatie van het persevenement, het onderzoek en het bijbehorende publiciteitstraject.

Uit onderzoek dat SIRE heeft laten verrichten naar de vraag “hoe aardig is Nederland” blijkt dat ruim driekwart van de Nederlandse bevolking (78%) vindt dat Nederlanders aardiger voor onbekenden moeten zijn. Tegelijkertijd blijkt dat 14 procent zich geen raad weet als een onbekende een aardig gebaar maakt. Wanneer een onbekende aardig doet, is 17 procent zelfs ronduit achterdochtig. Reden voor SIRE om deze campagne te starten. In de door Publicis ontwikkelde campagne zijn vijf typen aardige mensen en reacties daarop als voorbeeld genomen die in alle uitingen terugkomen. Het idee hierachter is dat je openstellen voor de vriendelijkheid van anderen het begin is van een aardiger Nederland.

Bijna driekwart van de respondenten uit het SIRE-onderzoek denkt dat mensen die aardig zijn voor anderen, meer bereiken in het leven. Ruim 80% krijgt zelfs goede zin als hij of zij aardig is voor een ander. Het meest gewaardeerde kleine gebaar is een compliment, maar het kost veel Nederlanders moeite om een complimentje te geven. ‘Iemand groeten’, ‘de deur openhouden’ en ‘voorrang verlenen in het verkeer’ zijn ook gebaren die mensen waarderen. Tijdens de persconferentie die Lindblom organiseerde gingen onder leiding van Astrid Joosten populatiebioloog Martijn Egas, onderzoeker Marja Ruigrok, SIRE-bestuurslid Ivo Roefs en communicatiestrateeg en trendpsycholoog Susanne Piët met elkaar in discussie over het nut van aardige mensen in onze samenleving.

SIRE is een onafhankelijke stichting die zich ten doel stelt onderbelichte maatschappelijke onderwerpen publiekelijk bespreekbaar te maken en te agenderen bij burgers, opinieleiders en besluitvormers. SIRE is een initiatief vanuit de communicatiebranche. SIRE heeft geen banden met de overheid of andere organisaties. Iedereen die meewerkt aan de SIRE-campagnes doet dit belangeloos en zonder enige financiële vergoeding. Lindblom organiseerde de persconferentie en is verantwoordelijk voor de publiciteit.

Zekerheden zijn er niet, of het moet zijn dat er steeds meer innovaties komen. We kunnen steeds sneller informatie ophalen, bewerken en delen. Maar snelheid en kwantiteit zijn niet het hele verhaal, de inhoud en respons zijn minstens zo belangrijk. Wat betekenen de technologische innovaties voor de communicatie van de toekomst?

Hoe willen organisaties of personen straks hun boodschappen de ether insturen en hoe kunnen strategen, adviseurs en creatievelingen daarop inspelen? Of heeft de zendergerichte benadering tegen die tijd voorgoed afgedaan en heeft zij plaatsgemaakt voor interactiviteit altijd en overal?

Inspiratie voor de toekomst is wat de Haagse Communicatie Dag 2010 beoogt te brengen. De Stichting Grafisch Platform Den Haag, de Haagse Communicatie Kring, de Ambassade van de Creativiteit en de gemeente Den Haag hebben samen een spannend programma opgesteld. Met Jeroen Smit als dagvoorzitter en keynotesprekers als prof. dr. Hans Gerrits, Frans Jennekens en Vincent Evers belooft de Haagse Communicatie Dag 2010 een weergaloos inspirerend event te worden.

Naast de keynotesprekers zijn er ook diverse workshops en presentaties. Nathalie van Dijk van Lindblom zal optreden als moderator bij de workshop over overheidscommunicatie. Jeroen Sprenger en Hans Rutten van de Rijksvoorlichtingsdienst zullen een tipje van de sluier oplichten hoe de rijksoverheid in de nabije toekomst verwacht te communiceren.

Toegankelijkheid kan omzet laten stijgen
De meeste mensen met een beperking voelen zich belemmerd in hun dagelijks functioneren. Het feit dat er geen rekening wordt gehouden met mensen met een beperking wordt als meest storend ervaren. Men moet een beroep doen op anderen of wordt geconfronteerd met klantonvriendelijk personeel. Mensen zonder beperking denken dat mindervaliden dit vooral ervaren in uitgaansgelegenheden (70%), op straat (59%), in het openbaar vervoer (58%) en in winkels (47%). Opvallend is dat 40% van de bedrijven in Nederland wil investeren in het verbeteren van de toegankelijkheid. Dit blijkt uit onderzoek van AllesToegankelijk onder bijna 1.000 Nederlanders en ruim 500 beslissers die verantwoordelijk zijn voor de toegankelijkheid binnen hun bedrijf.

Goede voorbeelden ter inspiratie
Op www.AllesToegankelijk.nl is alle informatie over toegankelijkheid gebundeld en worden goede voorbeelden getoond, waaronder het online warenhuis Wehkamp.nl en het Cobra Museum als het meest toegankelijke museum van Nederland. Iedereen kan voorbeelden zelf toevoegen op de website.

Toegankelijk Zoetermeer
Op 3 december bracht staatssecretaris Jet Bussemaker een werkbezoek aan Zoetermeer; een gemeente die toegankelijkheid hoog in het vaandel heeft staan. De staatssecretaris ging in winkelcentrum het Stadshart in gesprek met managers van drogisterijketen De Tuinen en Prénatal en woonde een drukbezochte netwerkbijeenkomst voor koepelorganisaties en ondernemers bij.

Lindblom kreeg samen met ZB Communicatie de opdracht de publiciteit rond de lancering te verzorgen en een strategie voor 2010-2012 te ontwikkelen.

Uit onderzoek onder ouders en pubers in opdracht van het ministerie voor Jeugd en Gezin bleek deze week dat ouders relatief veel weten over alcohol en zich bewust zijn van de gevaren voor hun kinderen. Zij vinden het daarom belangrijk om hier grenzen aan te stellen. Toch blijkt het in de praktijk lastig om de wettelijke leeftijdsgrens van 16 jaar ook in het gezin tot de norm te maken.

De boodschap dat kinderen voor hun 16e niet moeten drinken is niet nieuw. Op dit moment zijn er ook allerlei andere initiatieven om ouders en jongeren hierop te wijzen. Deze initiatieven zijn afkomstig van de overheid, gezondheidsinstellingen, sportverenigingen en bedrijfsleven zoals alcoholbranche, detailhandel en horeca. Er zijn zowel landelijke, regionale als lokale campagnes. Achter de schermen wordt veel overlegd om deze inspanningen zoveel mogelijk te coördineren. Deze samenwerking wordt nu ook zichtbaar gemaakt in de vorm van het logo: ‘Geen 16? Geen druppel’.

Deelnemers aan de Werkgroep Alcohol en Jongeren zijn: het ministerie van VWS, het ministerie voor Jeugd & Gezin, het ministerie van Justitie, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Koninklijke Horeca Nederland, NOC*NSF, Centraal Bureau Levensmiddelenhandel, Trimbos Instituut en de Stichting Verantwoord Alcoholgebruik. Het logo zal te zien zijn op diverse landelijke, regionale en lokale websites, op flyers, posters en ander voorlichtingsmateriaal en als vervanging van de nu gebruikte slogan bij reclames voor zwak-alcoholhoudende dranken: ‘Alcohol onder de 16 natuurlijk niet’.

Minister Rouvoet (Jeugd en Gezin) en Philip de Ridder (voorzitter STIVA en CEO Heineken Nederland) verrichtten samen met vertegenwoordigers van Koninklijke Horeca Nederland, het Trimbos Instituut, het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel en NOC*NSF de aftrap van het nieuwe logo. Het logo zal op tal van plaatsen terug te vinden zijn: op scholen, bij sportverenigingen, in uitgaansgebieden, in winkels, op televisie en in tijdschriften.

Een van de belangrijkste lessen van Transumo is dat vrijwilligheid beter werkt dan dwang als het aankomt op het beïnvloeden van mobiliteit. Zelfsturing op basis van positieve prikkels zorgt ervoor dat werknemers er eerder voor kiezen om minder in de spits te rijden of vaker thuis te werken. Transumo ontwikkelde succesvolle instrumenten als ‘Spitsmijden’. “In Nederland is een belangrijke omslag in het denken ontstaan: burgers, werknemers die zelf medeverantwoordelijk zijn voor hun mobiliteit en productiviteit, zijn sneller bereid om files te mijden en alternatieven te zoeken” aldus Willem de Jager, voorzitter van de Transumo-Participantenraad en adjunct-directeur Duurzame Mobiliteit bij Rabobank Nederland.

Minister voor Verkeer en Waterstaat Camiel Eurlings sprak in een videobericht Transumo en de mobiliteitsprofessionals die op het Kennisfestival aanwezig waren, toe. De Verkeersminister toonde zich zeer enthousiast over de resultaten van Transumo.

Het Kennisfestival was het eindcongres van Transumo, maar markeerde in feite ook een nieuwe start. De opbrengsten van Transumo werden op het festival inzichtelijk gemaakt en daarnaast is de ontwikkelde kennis opgenomen in de Transumo Footprint, een digitale database die voor iedereen toegankelijk is. Jan Klinkenberg, zakelijk directeur Transumo: “Binnen Transumo is gewerkt aan een andere inrichting van ons huidige mobiliteitssysteem naar een systeem dat bijdraagt aan de versterking van de economische concurrentiepositie met aandacht voor mens en milieu. Een duurzaam systeem dus. In die 5 jaar is veel gebeurd en zijn succesvolle concepten ontwikkeld”. Dat het Kennisfestival zeker geen eind- maar een tussenstation is, benadrukte de directeur van Transumo, Jan Klinkenberg, door het aanbieden van een Kennisagenda voor de toekomst aan de inkomend Secretaris-Generaal van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Siebe Riedstra.

Naar schatting 1.6 miljoen Nederlanders (1 op de 10) zijn onvoldoende internetvaardig en feitelijk digitaal analfabeet. In een samenleving waarin internet steeds belangrijker wordt, levert dat maatschappelijke obstakels op. Mensen die onvoldoende digitaal vaardig zijn (waaronder o.a. veel senioren en laagopgeleiden) maken niet of nauwelijks gebruik van e-mail, gebruiken geen internetsites om te solliciteren en communiceren nauwelijks digitaal met overheidsinstellingen. Basale digitale vaardigheden kunnen echter heel wat opleveren. Zo levert de vaardigheid om producten online te vergelijken en kopen bijvoorbeeld, al gauw een koopkrachtvoordeel op van bijna 90 euro per jaar. Ook sta je sterker op de arbeidsmarkt. Met de nieuwe site kunnen deze mensen volgens staatssecretaris Heemskerk nu gericht werken aan hun eigen internetvaardigheden en zo profiteren van de vele voordelen.

De site is volgens Tineke Netelenbos -voorzitter van het Programma Digivaardig & Digibewust- vooral bedoeld voor de iets ‘gevorderde’ digibeten. Uit nieuw onderzoek in opdracht van Digivaardig & Digibewust blijkt namelijk dat veel mensen met enige digitale ervaring ontevreden zijn over hun eigen vaardigheden. Zij geven zichzelf een ruime onvoldoende (4,8). Bijna de helft van deze groep (46%) zegt wel geïnteresseerd te zijn in een training. Meer dan driekwart (78%) wil leren van hulplijnen zoals familieleden, kennissen en vrienden om later problemen zelfstandig op te lossen. “Met de nieuwe site spelen we hier op in. Door de training word je zelfredzamer. Ook hoef je daarna minder vaak een beroep te doen op vrienden, kennissen en je kinderen,” aldus Heemskerk.

“De nieuwe site helpt je op weg met internetten en is één van de eerste tastbare acties uit het programma Digivaardig en Digibewust. Voor de komende periodes staan meer acties op stapel om het aantal digibeten terug te dringen. Zo wordt ook gewerkt aan trainingen voor mensen die werkelijk alle vaardigheden ontberen. Ook volgen nog speciale acties voor senioren en andere specifieke doelgroepen,” aldus Netelenbos. 

De nieuwe baas van de Britse inlichtingendienst MI6 kwam in de problemen omdat zijn vrouw op haar Facebook account allerlei privé informatie -inclusief de benoeming van haar man- deelde met haar online vrienden, maar ook met de rest van de wereld. Dat is een extreem voorbeeld, maar ook gewone hyvers, facebookers of sugababes komen regelmatig in de problemen door online loslippigheid. Vooral hyvers zijn er daarom massaal toe overgegaan om hun profiel af te sluiten voor anderen dan hun online vrienden. Zo beperken zij het risico op een online reputatieprobleem, maar een online vriend is echt iets anders dan een vriend in het ‘echte’ leven. Het risico op verspreiding van hun foto’s in Dries Roelvink zwembroek, rare hobby’s of scheldpartijen op hun baas blijft levensgroot.

Profielpimpen
En hoe zit het dan bij LinkedIn? Ook hier kiezen veel mensen ervoor om hun informatie af te schermen. Maar daarmee sluit je jezelf ook af van functies die het social business network juist waardevol maken. Er is ook niets mis mee om je boekenvoorkeur of je geplande congresbezoeken te delen met je online relaties. Maar het is wel onhandig om dit voor het hele jaar ineens online te zetten, terwijl je in het gewone leven geen tijd blijkt te hebben. En de doorgewinterde LinkedIn gebruiker weet al dat hij binnenkort iemand mag troosten met zijn of haar ontslag of juist een bos bloemen mag sturen voor een nieuwe baan, wanneer er plotseling een hele rij recommendations aan een profiel worden toegevoegd. Het profielpimpen is dan in volle gang.

LinkedIn is ook heel nuttig als je snel input wilt verzamelen op een vraag waar je mee worstelt (wel even de verkooppraatjes van allerlei adviseurs er uit filteren natuurlijk). Maar pijnlijk is het voorbeeld van een medewerker die door zijn of haar manager met een lastig intern probleem was opgezadeld (‘hoe vertellen we dit de OR?’), dit probleem in geuren en kleuren voorlegde aan een LinkedIn groep. De antwoorden waren vast nuttig, maar het reputatieprobleem werd er niet kleiner door.

Bij slim gebruik geven social network sites je online netwerk een enorme versnelling die je ook in het gewone leven goed kunt benutten. Maar soms kunnen ze onbedoeld je reputatie flinke schade toebrengen.

Ewald van Rooij