Analyse: Tweede Kamerleden gebruiken Twitter als verlengstuk Haagse kaasstolp

15/09/2016

Onlangs meldde RTL Nieuws dat we de komende campagne vooral Facebook in de gaten moeten houden. Partijen gaan dit keer volwaardig campagnevoeren via sociale media. Dat betekent o.a. dat we volop ‘voorgestelde berichten’ in onze tijdlijn zullen gaan zien. Het bericht van RTL Nieuws laat ook zien dat er grote verschillen zijn in de manier waarop politieke partijen en politici met social media omgaan. In het algemeen geldt dat Facebook vooral gebruikt wordt door politieke partijen en Twitter vooral door individuele politici. Het door jongeren veel gebruikte Instagram speelt tot nu toe slechts een beperkte rol. Opvallend genoeg is DENK de partij met de meeste volgers op Instagram. Lindblom onderzocht het Twittergebruik van Tweede Kamerleden gedurende het afgelopen jaar en concludeert: Kamerleden gebruiken Twitter vooral als een verlengstuk van de Haagse kaasstolp.

Tweede Kamerleden hebben bijna allemaal een Twitteraccount (144 van de 150). In het afgelopen jaar waren 130 Kamerleden daadwerkelijk actief op Twitter. Samen verstuurden zij meer dan 131.500 berichten. Dat zijn er gemiddeld 496 per dag. Tweede Kamerleden gebruiken Twitter vooral om zich te profileren. En dat doen ze allereerst richting de stakeholders die betrokken zijn bij hun portefeuilles en richting hun eigen (vaak regionale achterban). Verder richten zij zich op de media en op andere fracties. Kamerleden volgen vooral elkaar, parlementaire journalisten en actoren op hun dossiers. Het Twittergedrag van Kamerleden laat goed zien hoe zij eigenlijk stuk voor stuk een eenmans- of eenvrouwszaakje drijven. Verder twitteren Kamerleden vaak over de redelijk specialistische onderwerpen uit hun portefeuille. Als we in kaart brengen over welke topics leden van een bepaalde fractie twitteren, dan levert dat een hele andere woordenwolk op dan campagnemanagers graag zouden zien. Zo zijn ‘ouderen’ bij de VVD Kamerleden bepaald nog niet het trending topic dat het campagneteam graag zou zien. Sterker nog, ‘Ouderen’ staat niet eens bij de top-75 van meest getwitterde onderwerpen van VVD’ers. En D66 heeft ‘vaste banen voor jongeren’ als thema benoemd, maar de fractieleden twitteren er niet of nauwelijks over. Het zal dus nog wel wat moeite kosten om Kamerleden op een logische manier in te passen in hun social mediacampagnes. Maar je kunt erop rekenen dat Kamerleden in de komende maanden nog actiever gaan twitteren en vaker ‘on topic’ zullen tweeten over de campagnethema’s van hun partij.

Top Twitteraars
Een beperkt aantal Kamerleden is verantwoordelijk voor het grootste deel van de tweets. Dit is de top 10 van meest actieve twitteraars in de Tweede Kamer:

  1. Liesbeth van Tongeren (Groenlinks) 5.087 tweets
  2. Paul Ulenbelt (SP) 4.272 tweets
  3. Pieter Omtzigt (CDA) 4.167 tweets
  4. Remco Dijkstra (VVD) 3.660 tweets
  5. John Kerstens (PvdA) 3.389 tweets
  6. Daniel van der Ree (VVD) 3.209 tweets (pas sinds september 2016 Tweede Kamerlid)
  7. Renske Leijten (SP) 3.209 tweets
  8. Vera Bergkamp (D66) 3.153 tweets
  9. Gert-Jan Segers (CU) 2.843 tweets
  10. Han ten Broeke (VVD) 2.665 tweets

Meeste invloed: Wilders, Omtzigt en Klaver
Lindblom onderzocht ook welke Kamerleden het meest invloedrijk zijn op Twitter. Invloed wordt bepaald op basis van het aantal tweets en het aantal volgers, maar ook op basis van wat er met tweets en reacties gebeurt. Geert Wilders is bij afstand het meest invloedrijk op Twitter. Hij stuurt niet de meeste berichten, maar zijn berichten worden massaal gedeeld en becommentarieerd. Hij heeft maar liefst 714.000 volgers. Alexander Pechtold heeft ook veel volgers (527.000) maar zijn invloed is veel beperkter. Op de tweede plaats staat de online hyperactieve CDA’er Pieter Omtzigt en op de derde plaats Jesse Klaver. Dat is opvallend want hij heeft maar 48.000 volgers en verstuurde slechts 74 berichten.

Meest invloedrijke Kamerleden op Twitter:

  1. Geert Wilders (PVV) (714.370 volgers)
  2. Pieter Omtzigt (CDA) (36.194 volgers)
  3. Jesse Klaver (GroenLinks) (48.261 volgers)
  4. Frank Wassenberg (Partij voor de Dieren) (1.303 volgers)
  5. Carla Dik-Faber (ChristenUnie) (9.131 volgers)
  6. Fleur Agema (PVV) (28.794 volgers)
  7. Emile Roemer (SP) (157.984 volgers)
  8. Ahmed Marcouch (PvdA) (29.963 volgers)
  9. Alexander Pechtold (D66) (526.954 volgers)
  10. Jan Vos (PvdA) (5.607 volgers)

Meeste tweets tijdens Algemene en Politieke Beschouwingen
De grootste piek in het Twitterverkeer van Tweede Kamerleden was het afgelopen jaar op de dag na Prinsjesdag, de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. 110 Kamerleden stuurden samen 1.178 tweets. Opvallend is dat de fractievoorzitters van CDA, PvdA, VVD, D66 en PVV de trending topics waren. De Kamerleden twitterden dus vooral over wat hun fractieleiders te melden hadden. Daar hebben ze tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen ook alle tijd voor, omdat de fractievoorzitters het woord voeren en de voltallige fracties dan in de blauwe stoelen van de plenaire zaal zitten.

wolk

De Kamerleden twitterden tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2015 vooral over de bijdragen van de fractievoorzitters; de fractievoorzitters van de zes grootste partijen (met uitzondering van de SP) vormden de trending topics van deze dag.

Prinsjesdag
We kunnen dus voorzien dat de grootste pieken van het komende jaar weer aanstaande zijn: de dag van de Algemene Politieke Beschouwingen (21 september) en Prinsjesdag (20 september). Op Prinsjesdag verstuurden de Kamerleden in 2015 zo’n 700 tweets. In de ochtend vooral over de hoedjes en familiefoto’s voor en na de Troonrede. En ’s middags reageren Kamerleden op (of retweeten) de reacties van belangenorganisaties op de Troonrede en op de Miljoenennota.

De Kamerweek op Twitter
In het Twittergebruik van Kamerleden is de dagelijkse routine van het Kamerwerk heel goed te herkennen. Op maandag en vrijdag zijn de meeste Kamerleden onderweg ‘in het land’ voor werkbezoeken en partijbijeenkomsten. En daar Twitteren ze over. Op dinsdag begint de Kamerweek. Veel Kamerleden reizen op maandagavond richting hun Haagse pied-a-terre of stappen op dinsdagochtend vroeg in de trein. En beginnen dan te Twitteren. Op dinsdagochtend zijn de fractievergaderingen en dan is het traditioneel rustiger op Twitter. Dinsdagmiddag is het vaste tijdstip in de Kamer voor het aanbieden van petities. Rond die tijd zie je dan ook veel tweets met foto van Kamerleden die een petitie in ontvangst nemen. Aanbieders blij èn Kamerlid blij. Want het is toch weer een zichtbare activiteit. Vanaf de middag beginnen de algemene overleggen, procedurevergaderingen etc. Kamerleden reageren dan vaker op bijvoorbeeld tweets van belangengroepen op dossiers uit hun portefeuille.

dp 1

Dinsdag Petitiedag

Twitter geeft een inkijkje in waar de Kamerleden mee bezig zijn. Dat is handig voor belangenbehartigers. Ze blijven op de hoogte en kunnen daar op inspelen. Via Twitter of in andere contacten. Kamerleden informeren over en betrekken bij jouw dossier kan ook via Twitter. Maar echte contacten gaan uiteindelijk een-op-een: via e-mail, telefoon en steeds meer via WhatsApp en alleen als er voldoende tijd en urgentie is via persoonlijke gesprekken.

Let op DENK
Met de campagne voor de boeg is het nu interessant om te zien of de werelden van de campagnes op Facebook en de politiek eenmanszaakjes op Twitter bij elkaar komen of niet. Opvallend in dit verband is de strategie van DENK. De Kamerleden Kuzu en Öztürk plaatsen zich bij het Kamerwerk al vaak buiten de reguliere orde. Dat zie je ook op sociale media. De DENK-politici zoeken hun achterban niet op Twitter, maar op Facebook en op Instagram (hier hebben ze pas 37 berichten geplaatst). Daar kunnen ze hun filmpjes en statements kwijt en mobiliseren ze steun. Ze slagen er zo in verbinding te maken met groepen die heel actief zijn op Facebook over onderwerpen als racisme, integratie, Turkije en die verder grotendeels buiten beeld blijven. En daar kunnen andere politieke partijen en Kamerleden nog iets van leren.
Den Haag, september 2016


Lindblom analyseerde het twittergedrag van Tweede Kamerleden in de periode september 2015 t/m augustus 2016. Daarbij werd gebruik gemaakt van Coosto als analysetool.

Meer informatie? Neem contact op met Ewald van Rooij of bel 070-3816810