Werken in Indonesië heeft zo z’n eigenaardigheden, al heb je daar nog geen idee van wanneer je landt op de luchthaven van Sukarno-Hatta in Jakarta. Waar je meteen niet omheen kunt zijn de files. Jakarta is een miljoenenstad, maar kent geen metro of tramsysteem en het wegennet is niet aangelegd met het oog op het huidige gebruik. Met als gevolg dat miljoenen mensen dagelijks meer dan 3 uur in de file staan en het heel normaal is om te laat te komen bij zakelijke besprekingen. Door het wijdverspreide gebruik van mobiele telefoons is daar flexibel mee om te gaan, maar het betekent ook dat afspraken kort tevoren bevestigd dan wel geannuleerd kunnen worden.
Als je dan het verkeer hebt getrotseerd en dat ook je gesprekspartners is gelukt, dan is de sociale hiërarchie van belang. Waar Nederlanders er soms prat op gaan wars te zijn van gezag, is het tegenspreken van een hoger geplaatste functionaris in Indonesië echt not done. Dat gebeurt dus ook niet, het voorkomen van gezichtsverlies is heel belangrijk in de sociale omgangsvormen. Nieuwe sociale media zoals Facebook leggen hier een interessant spanningsveld bloot. Aan de ene kant is Facebook ontzettend populair, het past naadloos in het belang dat gehecht wordt aan het hebben van sociale netwerken en het wordt intensief gebruikt om te laten zien hoeveel vrienden je wel niet hebt. Aan de andere kant gaat de Indonesische maatschappij nog zeer onwennig om met de laagdrempeligheid van het medium.
Zo is er het verhaal van Prita Mulyasari, een bankmedewerkster en een moeder van twee kinderen, die in een e-mail naar ongeveer 20 vrienden en familieleden klaagde over hoe doctoren in het Omni ziekenhuis een verkeerde diagnose bij haar hadden gesteld. Zonder dat ze het wist, circuleerde haar e-mail onder een grotere groep totdat ook het ziekenhuis erachter kwam. Het ziekenhuis daagde haar voor de civiele rechter wegens smaad en de doctoren zetten zelfs het strafrecht in. De politie arresteerde haar en zette haar in de gevangenis in afwachting van de rechtszaken. De rechter bevond haar schuldig en legde een boete op van 204 miljoen rupiah (ongeveer € 15.000,-), wat ruim boven het gemiddelde jaarsalaris van Jan Modaal in Indonesië ligt.
Prita’s rechtszaak veroorzaakte echter een storm van protest tegen het rechtssysteem. Een campagne op Facebook kreeg al snel meer dan 60.000 aanhangers. De massamedia pikten dit bericht op en de publieke verontwaardiging was groot. Toen één van de bloggers een oproep deed om een “muntje voor Prita†te doneren, was het bedrag van de boete zeer snel opgebracht. Prita is in beroep gegaan tegen haar straf en heeft het aanbod van het ziekenhuis om de zaak in te trekken in ruil voor haar publieke verontschuldigingen afgeslagen. Uiteindelijk koos het ziekenhuis eieren voor z’n geld en verklaarde dat Prita de boete niet hoefde te betalen. Hoezo gezichtsverlies?
Cynici zien in de zaak van Prita het bewijs van het corrupte rechtssysteem. Helemaal onterecht is dat niet, want Prita werd ten slotte wel veroordeeld. Maar je hoeft geen optimist te zijn om te zien hoe de sociale media een waardevolle aanvulling zijn in de strijd tegen corruptie.
Nathalie van Dijk
Opgeslagen in LindblogMet de tag(s): publiciteit, reputatiemanagement, social media